Τα αντιυπερτασικά φάρμακα διαφέρουν όσον αφορά την επίδρασή τους στην αδιπονεκτίνη.

Η αδιπονεκτίνη (adiponectin) είναι μια κυτοκίνη (cytokine) που έχει ιδιότητες ευαισθητοποίησης στην ινσουλίνη καθώς και αντιφλεγμονώδη και αντιαθηρογόνο δράση. Τα επίπεδά της παρουσιάζουν την τάση να είναι χαμηλά σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών επιπλοκών. Όπως και σε άτομα με υπέρταση. Επίσης, όσον αφορά τα αντιυπερτασικά φάρμακα έχει βρεθεί ότι το καθένα έχει διαφορετική δράση στα επίπεδα αδιπονεκτίνης στο αίμα.
Το 2009, ο Raphaelle Brody και συνεργάτες του, στο Chaim Sheba Medical Center in Tel Hashomer, Israel παρουσίασαν μια μελέτη που εξετάζει την επίδραση των αντιυπερτασικών φαρμάκων στην παραγωγή αδιπονεκτίνης. Μπόρεσαν να αποκαλύψουν, σε λιποκύτταρα αρουραίων, την επίδραση των αντιυπερτασικών φαρμάκων τόσο στη γονιδιακή έκφραση, όσο και στην γένεση αδιπονεκτίνης. Οι συγγραφείς ανακάλυψαν έντονες διαφορές, που απέδειξαν ότι είναι συμβατές με τα κλινικά δεδομένα, που προέρχονται από μελέτες σε ασθενείς.
Η υδροχλωροθειαζίδη εμποδίζει τόσο τη γονιδιακή έκφραση, όσο και τη γένεση αδιπονεκτίνης, ενώ η ατενολόλη, καπτοπρίλη και νιφεδιπίνη δεν έχουν καμμιά επίδραση. Η τελμιζαρτάνη και η λοσαρτάνη αύξησαν και τη γονιδιακή έκφραση και τη γένεση αδιπονεκτίνης, με την τελμισαρτάνη να έχει πολύ ισχυρότερη θετική επίδραση από την λοζαρτάνη.
Παρ’ όλο που φαίνεται λογικό ότι η σημαντική διαφορά ανάμεσα στην τελμιζαρτάνη και τα άλλα φάρμακα μπορεί να επηρρεάζει και τις κλινικές εκβάσεις, αυτό δεν έχει ακόμα αποδειχθεί στις κλινικές μελέτες. Οι συγγραφείς αναγνωρίζουν τη δυσκολία που υπάρχει στο να εξαχθούν συμπεράσματα από ένα ενδιάμεσο αποτέλεσμα έτσι ώστε να προβλεφθούν τελικές κλινικές εκβάσεις. Παρ’ όλα αυτά είναι πιθανό ότι η ευνοϊκή επίδραση της τελμισαρτάνης στην αδιπονεκτίνη μπορεί να παρέχει καρδιοαγγειακά οφέλη πέραν της μειώσεως της αρτηρικής πίεσης. Τέλος ανακαλύπτοντας το μηχανισμό με τον οποίο επηρεάζεται η παραγωγή αδιπονεκτίνης μπορεί να αποκαλύψουμε ένα νέο στόχο για να βελτιώσουμε την προληπτική καρδιολογική αγωγή.

Λίγη ασπιρίνη προ του ύπνου: ακόμα ένα εργαλείο για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης;

Τα πολλαπλά αποτελέσματα της ασπιρίνης (ακετυλοσαλικυλικό οξύ, ΑΣΑ) είναι πολύ γνωστά. Μικρή δόση ασπιρίνης προ του ύπνου, σε αντίθεση με υψηλές δόσεις έχει δειχθεί ότι βελτιώνει και μειώνει αισθητά την αρτηριακή πίεση. Σε πρόσφατη έρευνα στην Ισπανία μελέτησαν άτομα με συστολική πίεση 120 – 139 mmHg ή / και διαστολική πίεση 80 – 89. Η μελέτη διήρκεσε τρεις μήνες. Έλαβαν μέρος 244 άντρες και γυναίκες (μέσος όρος ηλικίας: 43 χρόνια). Χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες. Η πρώτη ομάδα ακολούθησε οδηγίες για υγιεινότερο τρόπο ζωής. Η δεύτερη ομάδα τις ίδιες οδηγίες συν πρωινή δόση ασπιρίνης και η τρίτη ομάδα τις οδηγίες συν βραδυνή δόση ασπιρίνης.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Ο κιρκάδιος ρυθμός της αρτηριακής πίεσης και του σφυγμού διατηρήθηκε και στις τρεις ομάδες. Δεν υπήρχε σημαντική διαφορά της πίεσης στις δύο πρώτες ομάδες και περίπου στο ένα τρίτο των συμμετεχόντων σε αυτές είχε άνοδο της πίεσης. Η ομάδα με τη βραδυνή δόση ασπιρίνης παρουσίασε μείωση της πίεσης κατά 6 mmHg στη συστολική και 3 mmHg στη διαστολική. 71% εξ αυτών είχαν σημαντική μείωση στο μέσο όρο της αρτηρικής πίεσης.
Αυτά τα ευρήματα σε μιά ομάδα ατόμων όπου σε πολλούς αναμένεται αύξηση της πίεσης με την πάροδο της ηλικίας θέτει δύο ενδιαφέροντα κλινικά ερωτήματα. Πρώτον η βραδυνή δόση ασπιρίνης μπορεί να προλάβει την αύξηση της αρτηρικής πίεσης. Δεύτερον τα άτομα που ήδη παίρνουν ασπιρίνη ίσως θα έπρεπε να γυρίσουν την συνήθως πρωϊνή λήψη σε βραδυνή. Περισσότερες μελέτες ασφαλώς χρειάζεται να γίνουν προς αυτή την κατεύθυνση.

Οινόπνευμα, αρτηριακή πίεση και θνητότητα στις γυναίκες.

Στους άνδρες η κατανάλωση οινοπνεύματος συνδέεται ευθέως με την αρτηριακή πίεση. Επίσης έχει αποδειχθεί ότι η μέτρια κατανάλωση συγκρινόμενη με την αποχή, συνοδεύεται από καλύτερη επιβίωση κυρίως λόγω πρόληψης καρδιαγγειακών επιπλοκών. Παρόμοια πληροφόρηση δεν είναι εύκολα διαθέσιμη για τις γυναίκες. Μιά μεγάλη μελέτη κατέστησε εφικτό το κλείσιμο αυτού του κενού. Η Women's Health Initiative prospective observational study (προοπτική μελέτη παρατήρησης) παρακολούθησε 115.000 γυναίκες μεταξύ των οποίων 10.000 μαύρες. Στα 8 χρόνια καταγράφηκαν πάνω από 5.600 θάνατοι. Η κατανάλωση του αλκοόλ όπως οι ίδιες αναφέρουν κάνει εφικτή τη σύγκριση αυτών που δεν ήπιαν ποτέ στη ζωή τους και αυτών που έπιναν από 1 μέχρι το πολύ 7 ποτά την εβδομάδα. Η μέτρια κατανάλωση οινοπνεύματος συνοδεύτηκε από σημαντική βελτίωση της επιβίωσης στο σύνολο (περιλαμβάνονται και οι λευκές και οι μαύρες). Αυτή η βελτίωση δεν αυξάνεται σε όσες κατανάλωναν πάνω από 14 ποτά την εβδομάδα. Η υποομάδα των λευκών γυναικών είχε τα ίδια αποτελέσματα. Η υπομάδα των μαύρων γυναικών δεν έδειξε βελτίωση της επιβίωσης σε όσες ήταν νορμοτασικές, αλλά έδειξε βελτίωση σε όσες ήταν υπερτασικές. Οι συγγραφείς συστήνουν προσοχή για το ότι αυτά τα στοιχεία δεν αποτελούν βάση για να «συνταγογραφήσουμε» μέτρια κατανάλωση αλκοόλ προκειμένου να προλάβουμε τις καρδιοαγγειακές νόσους. Είναι επίσης ενδιαφέρον, όπως και σε άλλες καταστάσεις, να τονίσουμε ότι ενδέχεται να υπάρχει μία διάσταση ανάμεσα στην έκθεση (κατανάλωση αλκοόλ), σε μια ενδιάμεση μεταβλητή (υπέρταση) και σε ένα τελικό αποτέλεσμα (θάνατος). Αυτό ενισχύει τον κίνδυνο να συμπεράνουμε ότι ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα σε ένα υποκατάστατο δείκτη (surrogate marker) εγγυάται όφελος για την υγεία.

Υπέρταση και λιπίδια: Ένας δυσαρμονικός γάμος στην τρίτη ηλικία

Η ακρίβεια της εκτίμησης του κινδύνου εξαρτάται από τη συχνότητα της θνητότητας και θνησιμότητας σε έναν πληθυσμό. Επειδή η καρδιαγγειακή νόσος ξεπερνά όλες τις άλλες αιτίες ανικανότητας και θανάτων μεταξύ των ηλικιωμένων, είναι πολύ σημαντικό να ξέρουμε την κατανομή της και τις ορίζουσες της μέσα στην κοινότητα. Έτσι ώστε να μπορούμε να καθορίσουμε τους στόχους της παρέμαβασης, να εκτιμήσουμε τα πιθανά οφέλη από κάποια θεραπεία και να σχεδιάσουμε τις υπηρεσίες υγείας ανάλογα με τις ανάγκες. Η δια βίου παρατήρηση είναι ιδανική για να ανιχνεύσουμε τους παράγοντες που σχετίζονται για την ποικιλότητα στην εμφάνιση των επεισοδίων (πιθανότητες) στις χρόνιες νόσου. Στην πράξη όμως μια μελέτη καλοσχεδιασμένη και προσεκτικά εκτελεσμένη μπορεί να αντικαταστήσει αυτό που θεωρούμε τέλειο.
Στη μελέτη των Nathan Wong και συνεργατών, παρακολουθήθηκαν για 15 χρόνια 4.300 ηλικωμένοι Αμερικανοί (μέση ηλικία 72,5 έτη) και σχεδόν οι μισοί από αυτούς εμφάνισαν καρδιακό (70%) ή εγκεφαλικό (20%) επεισόδιο. Οι συγγραφείς συμπεραίνουν ότι η αυξημένη χοληστερόλη (και άλλες ανωμαλίες των λιπιδίων), καθώς και αυξημένη (πάνω από 120/80) αρτηριακή πίεση, μόνα τους ή σε συνδυασμό, αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιο- ή εγκεφαλο- αγειακής νόσου. Αξιοσημείωτο είναι ότι περισσότεροι από τους μισούς εξ αυτών των ηλικωμένων (65-98 ετών) δεν είχαν καρδιαγγειακό πρόβλημα κατά την έναρξη της μελέτης, είχαν όμως διαβήτη ή μεταβολικό σύνδρομο. Τα περισσότερα επεισόδια συνέβησαν όχι σε αυτούς που είχαν τα χειρότερα επίπεδα λιπιδίων ή αρτηριακής πίεσης, αλλά σε αυτούς που ευρίσκονταν μέσα σε φυσιολογικά όρια ή λίγο παραπάνω.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια να επεκτείνουμε την ζωή με καλή υγεία πέραν των 65 ετών, μέσω επιθετικότερης μείωσης των παραγόντων κινδύνου.

Η αντιυπερτασική δράση ενός αντιδιαβητικού φαρμάκου

Ο συνδυασμός διαβήτη και υπέρτασης δεν είναι μόνο συχνός, και μάλιστα ολοένα συχνότερος, αλλά είναι υπεύθυνος για μεγάλο ποσοστό καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνησιμότητας σε όλο τον κόσμο.
Οι φαρμακευτικές εταιρείες Amylin Pharmaceuticals και Lilly Research Laboratories ανέπτυξαν το αντιδιαβητικό Exenatide (Bayetta) το οποίο είναι είναι ένα χημικό ανάλογο του GLP-1 (glucagon like peptide) και δρα ως αγωνιστής του GLP-1. Έχει δειχθεί ότι το Exenatide βελτιώνει τον γλυκαιμικό έλεγχο σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2. Μελέτες σε πειραματόζωα έδειξαν μιά αντιυπερτασική δράση και αυτό επιβεβαιώθηκε σε ανθρώπους εδώ και αρκετά χρόνια.
Οι εταιρείες συνέλεξαν τώρα τα αποτελέσματα στην αρτηριακή πίεση (ΑΠ) περισσότερων από 2100 ατόμων που συμμετείχαν σε έξι τυχαιοποιημένες και με ομάδα κοντρόλ μελέτες, διαρκείας 24-52 εβδομάδων. Περίπου οι μισοί από τα άτομα αυτά μετείχαν σε μελέτες όπου η ομάδα control ελάμβανε placebo. Οι άλλες μελέτες συνέκριναν το exenatide με την ισνουλίνη. Η μείωση στην αρτηριακή πίεση ήταν σημαντικά μεγαλύτερη στα άτομα που έλαβαν exenatide, περισσότερο σε σύγκριση με τα άτομα που ελάμβαναν placebo – παρά σε όσους ελάμβαναν ισνουλίνη, και στα άτομα με υψηλότερη αρτηριακή πίεση και με Αφρο-Αμερικάνικη καταγωγή. Παρ’ όλο που ο μηχανισμός με τον οποίο επετεύχθη αυτή η μείωση της ΑΠ δεν μπορεί να καθοριστεί από αυτές τις μελέτες, πιστεύεται ότι δεν οφείλεται – κατά το μεγαλύτερο ποσοστό - στην απώλεια σωματικού βάρους. Επίσης η ικανότης του Exenatide να αυξάνει την απέκκριση νατρίου και να βελτιώνει την ελαστικότητα του τοιχώματος των αρτηριών έχει αποδειχθεί προηγουμένως. Οι ερευνητές προτείνουν ότι αυτά τα πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα πρέπει να διερευνηθούν περεταίρω με προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες. Οι μελέτες αυτές θα πρέπει να ξεκινήσουν συγκρίνοντας τα αποτελέσματα άλλων αντιδιαβητικών ουσιών πάνω σε καταληκτικά σημεία (surrogate end points) όπως η αρτηριακή πίεση και η γλυκαιμία και να συνεχιστούν με μελέτες που αναφέρονται σε κλινικά καταληκτικά σημεία.